KDOQI Beslenme Kılavuzu Özel Sayısı, Eylül 2020

KIDNEY DISEASE OUTCOMES QUALITY INITIATIVE(KDOQI)
KRONİK BÖBREK HASTALIĞI (KBH)'NDA
NUTRİSYON KLİNİK UYGULAMA KILAVUZU: 2020 GÜNCELLEME

KILAVUZ ÖZETİ

  1. Öneri 1 : Nutrisyon Değerlendirmesi
    1. Genel Bakıma İlişkin Açıklamalar
        Rutin Nutrisyon Taraması
      1. Erişkin KBH evre 3-5D veya renal transplant hastalarında, protein enerji kaybı riski taşıyanların belirlenmesi amacıyla en az yılda iki kez rutin nutrisyon taraması düşünülmelidir (GÖRÜŞ).
      2. Nutrisyon Tarama Araçları
      3. Erişkin KBH evre 3-5D veya renal transplant hastalarında, protein enerji kaybı (PEK) riski taşıyanların belirlenmesinde diğerlerine kıyasla belirli bir testin kullanılmasını öneren sınırlı kanıt vardır (2D).
      4. Rutin Nutrisyonel Değerlendirme
      5. Erişkin KBH evre 3-5D veya renal transplant hastalarında, bir diyetisyen-beslenme uzmanı veya uluslararası bir muadili tarafından kapsamlı beslenme değerlendirilmesi (bunlarla sınırlı olmamak üzere, iştah, diyet alım öyküsü, vücut ağırlığı ve vücut kitle indeksi (VKİ), biyokimyasal veriler, antropometrik ölçümler ve beslenme odaklı fiziksel bulguları içermesi) en azından diyalize başlandığında ilk 90 günde, yıllık veya nutrisyon taraması sırasında ve gerekli görülürse yapılmalıdır (GÖRÜŞ).
    2. Vücut Kompozisyonunu Değerlendirmek İçin Teknik Cihazlar ve Antropometrik Ölçümlere İlişkin Açıklamalar
        Kronik Hemodiyaliz Hastalarında (KHD) Biyoelektriksel İmpedans
      1. Erişkin KBH evre 5D hastalarında, mümkün olduğunda, varsa vücut kompozisyonunu değerlendirmek için biyoimpedans ve tercihen multi-frekanslı biyoelektrik impedans (MF-Bİ) kullanılmasını öneriyoruz. Biyoimpedans değerlendirmeleri ideal olarak vücut sıvılarının yeniden dağılımına izin vermek için hemodiyaliz seansının bitiminden en az 30 dakika sonra yapılmalıdır (2C).
      2. Diyalize Girmeyen KBH veya Periton Diyalizi (PD) Yapan KBH Hastaları için Biyoelektriksel İmpedans
      3. Erişkin KBH 1-5 veya KBH 5D-PD hastalarında, vücut kompozisyonunu değerlendirmek için biyoelektriksel impedans kullanılmasını önermek için yetersiz kanıt vardır (2D).
      4. Vücut Kompozisyonu Değerlendirmesi için Dual-Energy X-Ray Absorptiometry (DXA)
      5. Erişkin KBH evre 1-5D veya renal transplant hastalarında, volüm durumundan etkilenmesine rağmen mümkün olduğunda DXA kullanmak, vücut kompozisyonunu ölçmek için altın standart olmaya devam ettiği için uygundur (GÖRÜŞ).
      6. Vücut Kompozisyonu ve Vücut Ağırlığı / VKİ
      7. Erişkin KBH evre 1-5D veya renal transplant hastalarında, ilk vizitte vücut kompozisyonunun vücut ağırlığı/VKİ ile birlikte değerlendirilmesi ve genel beslenme durumunun zaman içinde periyodik olarak izlenmesi uygundur (GÖRÜŞ).
      8. Vücut Ağırlığı / VKİ ve Vücut Kompozisyonu Değerlendirilme Sıklığı
      9. Klinik olarak stabil olan erişkin KBH evre 1-5D veya renal transplant hastalarında, vücut ağırlığını, VKİ'yi ölçmek ve vücut ağırlığı/VKİ, vücut kompozisyonundaki değişiklikleri aşağıda olduğu gibi izlemek uygundur (GÖRÜŞ).
        • KHD ve PD hastalarında en az ayda bir
        • KBH 4-5 veya renal transplant hastalarında en az 3 ayda bir
        • KBH 1-3 hastalarında en az 6 ayda bir
        Vücut Ağırlığının Değerlendirilmesi
      10. Erişkin, KBH evre 1-5D veya renal transplant hastalarında, diyetisyen-beslenme uzmanının veya uluslararası bir muadilinin veya doktorların, vücut ağırlığını değerlendirmek için standart referans normlarının olmaması nedeniyle klinik yorumlarından (örn. ölçülen gerçek ağırlık, ağırlık değişiklikleri geçmişi, seri ağırlık ölçümleri, ödem, asit ve polikistik organların olası etkisi dolayısıyla yapılan ayarlamalarla) yararlanmaları makuldür (GÖRÜŞ).
      11. Mortalite Göstergesi Olarak VKİ
      12. Erişkin KBH-5D PD hastasında, zayıflık durumunun (VKİ’ye göre) yüksek mortalite göstergesi olarak kullanılmasını öneriyoruz (2C).
      13. Erişkin KBH 5D HD hastasında, kilo fazlalığı veya obezite (VKİ’ye göre) durumunun düşük mortalite göstergesi olarak kullanılmasını, zayıflık ve morbid obezitenin (VKİ’ye göre) ise yüksek mortalite göstergesi olarak kullanılmasını öneriyoruz (2B).
      14. Erişkin KBH 1-5 hastasında, zayıflık durumunun (VKİ’ye göre) yüksek mortalite göstergesi olarak kullanılmasını önerirken, kilo fazlalığı veya obezite (VKİ’ye göre) durumunun mortalite riski ile ilişkisinin açık olmadığını belirtiyoruz (GÖRÜŞ).
      15. Erişkin renal transplant hastalarında, zayıf, fazla kilolu veya obezite durumunu (VKİ’ye göre) daha yüksek mortalite oranının bir göstergesi olarak düşünmek uygundur (GÖRÜŞ).
      16. VKİ ve PEK
      17. Erişkin KBH 1-5D veya renal transplant hastalarında, VKİ çok düşük olmadığı (<18 kg/m2) takdirde tek başına PEK tanısı koymak için yeterli değildir (GÖRÜŞ).
      18. Deri Kıvrım Kalınlığı
      19. Erişkin KBH 1-5D (1B) veya renal transplant hastalarında (GÖRÜŞ), vücut yağının, eğer ödem yok ise, deri kıvrım kalınlığı ölçülerek değerlendirilmesini öneriyoruz.
      20. Bel Çevresi
      21. Erişkin KBH 5D hastalarında, abdominal obezite değerlendirilmesinde bel çevresi kullanılabileceğini öneriyoruz, ancak zaman içindeki değişimleri değerlendirmedeki güvenilirliği düşüktür (2C).
      22. Konisite İndeksi
      23. Erişkin, HD hastalarında, konisite indeksinin beslenme durumunu değerlendirmek için (GÖRÜŞ) ve mortalitenin bir göstergesi olarak (2C) kullanılabileceğini önermekteyiz.
      24. Kreatinin Kinetiği
      25. Erişkin KBH 5D hastalarında, kreatinin kinetiğinin kas kütlesini tahmin etmek için kullanılabileceğini öneriyoruz, ancak diyetle çok yüksek veya çok düşük et ve/ veya kreatin alımı bu ölçümün doğruluğunu etkileyecektir (2C).
    3. Laboratuvar Ölçümleriyle Değerlendirmeye İlişkin Açıklamalar
        Tek Biyobelirteç Ölçümleri
      1. Erişkin KBH 1-5D veya renal transplant hastalarında, normalize protein katabolik hızı (nPKH), serum albumini ve/veya serum prealbumin (eğer varsa) gibi biyobelirteçler, beslenme durumunu değerlendirmek için tamamlayıcı araçlar olarak kabul edilebilir. Ancak beslenme dışı faktörlerden etkilendikleri için beslenme durumunu değerlendirmek için tek başlarına yorumlanmamalıdırlar (GÖRÜŞ).
      2. Serum Albumin Seviyeleri
      3. Erişkin KHD olan KBH 5D hastalarında, serum albumini, hastaneye yatış ve mortalitenin bir göstergesi olarak kullanılabilir, daha düşük seviyeler daha yüksek riskle ilişkilendirilir (1A).
      4. El Kavrama Gücüne İlişkin Açıklamalar
      5. Erişkin KBH 1-5D hastalarında, el kavrama gücünün, karşılaştırma için başlangıç verileri (önceki ölçümler) mevcut olduğunda, protein-enerji durumu ve fonksiyonel durumun bir göstergesi olarak kullanılabileceğini öneriyoruz (2B).
    4. Enerji Gereksinimlerini Değerlendirme Yöntemlerine İlişkin Açıklamalar
        İstirahat Enerji Harcaması Değerlendirmesi
      1. Erişkin KBH 1-5D veya renal transplant hastalarında, indirekt kalorimetri varsa, istirahat enerji harcamasını belirlemek, ölçmek için altın standart olmaya devam ettiğinden, kullanmak uygundur (GÖRÜŞ).
      2. İstirahat Enerji Harcaması Denklemleri
      3. Erişkin metabolik olarak stabil KBH 5D hastalarında, indirekt kalorimetri olmadığında, hastalığa özgü tahmini enerji denklemlerinin, bu popülasyondaki metabolik hızı etkileyebilecek faktörleri içerdikleri için, istirihat enerjisi tüketimini tahmin etmek için kullanılabileceğini öneriyoruz (2C).
    5. Bileşik Nutrisyon İndekslerine İlişkin Açıklamalar
        7 Puan Subjektif Global Değerlendirme (SGD)
      1. Erişkin KBH 5D hastasında, 7 puan SGD’nin beslenme durumunu değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılmasını tavsiye ediyoruz (1B).
      2. Malnutrisyon İnflamasyon Skoru (MİS)
      3. Erişkin KBH 5D veya renal transplant hastalarında, malnutrisyon inflamasyon skoru beslenme durumunu değerlendirmek için kullanılabilir (2C).
    6. Protein ve Kalori Alımını Değerlendirmek İçin Kullanılan Araçlar / Yöntemlerle İlgili Açıklamalar
        Diyet Alımını Değerlendirirken Dikkat Edilmesi Gerekenler
      1. Erişkin KBH 3-5D veya renal transplant hastalarında, beslenme müdahalelerini etkili bir şekilde planlamak için diyet alımının dışındaki diğer faktörleri (örneğin, ilaç kullanımı, bilgi, inançlar, tutumlar, davranış, gıdaya erişim, depresyon, bilişsel işlev) değerlendirmek uygundur (GÖRÜŞ).
      2. Diyet Alımının Değerlendirilmesi İçin 3 Günlük Gıda Kayıtları
      3. Erişkin KBH 3-5D hastalarında, diyet alımını değerlendirmek için hem diyaliz hem de diyaliz dışı tedavi günlerinde (uygulanabildiğinde) 3 günlük bir gıda kaydının tercih edilen bir yöntem olarak kullanılmasını öneriyoruz (2C).
      4. Diyet Alımının Değerlendirilmesi İçin Alternatif Metotlar
      5. Erişkin KBH 3-5 (GÖRÜŞ) veya KBH 5D hastalarında (2D), 24 saatlik gıda kayıtları, gıda sıklığı anketleri ve nPKH, diyet enerjisi ve protein alımını değerlendirmenin alternatif yöntemleri olarak düşünülebilir (2D).

  2. Öneri 2 : Medikal Nutrisyon Tedavisi
    1. Medikal Nutrisyon Tedavisine (MNT) İlişkin Açıklamalar
        Sonuçları İyileştirmek İçin MNT
      1. Erişkin KBH 1-5D hastalarında, bir doktor veya başka bir yardımcı (hemşire, pratisyen veya doktor asistanı) ile yakın işbirliği içinde bir diyetisyen-beslenme uzmanının veya uluslararası bir eşdeğerinin MNT sağlamasını tavsiye ederiz. Hedefler, beslenme durumunu optimize etmek ve komorbid durumlar ve böbrek hastalığının ilerlemesi (1C) ve olumsuz klinik sonuçlar (GÖRÜŞ) üzerindeki metabolizmadaki değişikliklerin getirdiği riskleri en aza indirmektir.
      2. MNT İçeriği
      3. Erişkin KBH 1-5D veya renal transplant hastalarında, bireylerin ihtiyaçlarına, beslenme durumuna ve komorbid koşullara göre uyarlanmış MNT reçete etmek uygundur (GÖRÜŞ).
      4. MNT İzleme ve Değerlendirmesi
      5. Erişkin KBH 3-5D veya renal transplant hastalarında, MNT'nin etkinliğini değerlendirmek için diyetisyen beslenme uzmanının veya uluslararası bir eşdeğerinin iştahı, diyet alımını, vücut ağırlığı değişikliklerini, biyokimyasal verileri, antropometrik ölçümleri ve beslenme odaklı fiziksel bulguları izlemesi ve değerlendirmesi makuldür (GÖRÜŞ).
  3. Öneri 3 : Protein ve Enerji Alımı
    1. Protein Miktarına İlişkin Açıklamalar
        KBH (diyalize girmeyen ve diyabet dışı) Hastalarında Protein Kısıtlaması
      1. Erişkin, metabolik stabil KBH 3-5 hastalarında, yakın klinik gözetim altında, son dönem böbrek hastalığı (SDBH) / ölüm (1A) riskini azaltmak ve yaşam kalitesini (2C) iyileştirmek için keto asit analogları ile veya bunlar olmadan protein kısıtlamasını tavsiye ediyoruz.
        • 0.55–0.60 g /kg/ vücut ağırlığı/gün düşük protenli bir diyet, veya
        • 0.28–0.43 g/kg/vücut ağırlığı/gün çok düşük proteinli bir diyet ile protein gereksinimlerini karşılamak için ek keto asit / amino asit analogları (0.55-0.60 g / kg /vücut ağırlığı/ gün)
        KBH (diyalize girmeyen ve diyabeti olan) Hastalarında Protein Kısıtlaması
      2. Erişkin KBH 3-5 ve diyabetik hastalarında, stabil bir beslenme durumunu sürdürmek ve glisemik kontrolü optimize etmek için, yakın klinik gözetim altında, günde 0.6-0.8 g/ kg /vücut ağırlığı/gün bir diyet proteini alımının reçetelenmesi uygundur (GÖRÜŞ).
      3. HD ve PD (diyabet dışı) Hastalarında Protein Kısıtlaması
      4. Erişkin, HD (1C) veya PD (GÖRÜŞ) tedavisi alan, metabolik olarak stabil hastalarda, dengeli bir beslenme durumunu sürdürmek için günlük 1.0-1.2 g/kg/vücut ağırlığı/gün arasında bir diyet protein alımını tavsiye ediyoruz.
      5. Diyabetik HD ve PD Hastalarda Protein Kısıtlaması
      6. Erişkin KBH 5D ve diyabetik hastalarda, stabil bir beslenme durumunu sürdürmek için günlük 1.0-1.2 g/kg/vücut ağırlığı /gün düzeyinde bir diyet protein alımını reçete etmek uygundur. Hiper ve/veya hipoglisemi riski taşıyan hastalarda, glisemik kontrolü sürdürmek için diyetle protein alımının daha yüksek seviyelerde olması gerekebilir (GÖRÜŞ)
    2. Enerji Alımına İlişkin Açıklamalar
      1. Erişkin metabolik olarak stabil KBH 1-5D (1C) veya renal transplant hastalarında (GÖRÜŞ) normal beslenme durumunu sürdürmek için yaş, cinsiyet, fiziksel aktivite düzeyi, vücut kompozisyonu, kilo hedefleri, KBH evresi ve eş zamanlı hastalık veya inflamasyon varlığına bağlı olarak 25-35 kcal/kg/gün enerji alımının reçetelendirilmesini tavsiye ediyoruz.
    3. Protein Tipine İlişkin Açıklamalar
      1. Erişkin KBH 1-5D (1B) veya renal transplant hastalarında (GÖRÜŞ), beslenme durumu, kalsiyum veya fosfor seviyeleri veya kan lipid profili üzerindeki etkiler açısından belirli bir protein tipini (bitkisel, hayvansal) tavsiye etmek için kanıtlar yetersizdir.
    4. Diyet Tiplerine İlişkin Açıklamalar
        Akdeniz Diyeti
      1. Erişkin KBH 1-5 diyalize girmeyen veya transplantasyon sonrası hastalarda, dislipidemi yoksa, lipid profillerini iyileştirebileceği için, Akdeniz Diyetini öneriyoruz (2C).
      2. Meyve ve Sebzeler
      3. Erişkin KBH 1-4 hastalarında, vücut ağırlığını, kan basıncını ve net asit üretimini (NEAÜ) azaltabileceği için meyve ve sebze alımının artırılmasını öneriyoruz (2C).
  4. Öneri 4 : Nutrisyonel Destek
    1. Oral, Enteral ve İntradiyalitik Parenteral Beslenme Desteği İle İlgili Açıklamalar
        Oral Protein-Enerji Desteği
      1. Erişkin KBH 3-5D (2D) veya renal transplant hastalarında (GÖRÜŞ) hastalar protein-enerji kaybı için risk altındadır, bu hastalar diyet danışmanlığı altındayken, yeterli enerji ve protein alımını sağlayamıyorsa, beslenme durumunu iyileştirmek için oral besin takviyelerinin minimum 3 aylık bir süre ile denenmesini öneriyoruz.
      2. Enteral Nutrisyon Desteği
      3. Erişkin KBH 1-5D hastalarında, diyet danışmanlığı altındayken protein ve enerji gereksinimleri, besin alımı veya oral besin takviyeleri ile karşılanamadığında, enteral tüple beslenme denemesi yapılması makuldür. (GÖRÜŞ)
      4. Total Parenteral Nutrisyon (TPN) ve İntradiyalitik Parenteral Nutrisyon (İDPN) Protein-Enerji Desteği
      5. Erişkin, protein enerji kaybı olan KBH hastalarında, mevcut oral ve enteral alımla beslenme gereksinimleri karşılanamıyorsa, beslenme durumunu iyileştirmek için KBH 1-5 için TPN (2C) ve HD hastalarında İDPN (2C), denemesi yapılmasını öneriyoruz.
    2. Nutrisyon Desteği-Diyalizata İlişkin Açıklamalar
        Diyalizat, Protein-Enerji Desteği
      1. Erişkin, protein enerji kaybı olan KBH5D-PD hastalarında, beslenme durumunu iyileştirmek için genel bir strateji olarak geleneksel dekstroz diyalizatını, amino asit diyalizatı ile değiştirmemeyi öneriyoruz, ancak beslenme gereksinimlerinin mevcut oral ve enteral alımla karşılanamaması durumunda, beslenme durumunu iyileştirmek için bir amino asit diyalizatı denemesini düşünmek makuldür (GÖRÜŞ).
    3. Uzun Zincirli Omega-3 Çoklu Doymamış Yağ Asitleri (UZ n-3 ÇDYA) Hakkında Açıklamalar
        Mortalite ve Kardiovasküler Hastalıklar için UZ n-3 PDYA Nutrisyonel Desteği
      1. Erişkin KBH 5D-HD veya renal transplant hastalarında, ölüm riskini (2C) veya kardiyovasküler olayları (2B) düşürmek için balıktan elde edilenler ve diğer yağlardan elde edilenler de dahil olmak üzere UZ n-3 ÇDYA 'yı rutin olarak reçetelememeyi öneriyoruz.
      2. Erişkin KBH 5D-PD hastalarına, ölüm veya kardiyovasküler olay riskini azaltmak için balık ve diğer yağlardan elde edilenler de dahil olmak üzere, rutin olarak UZ n-3 ÇDYA reçetesi yazmamak uygundur (GÖRÜŞ).
      3. Lipit profili için UZ n-3 PDYA Nutrisyonel Desteği
      4. Erişkin KBH 5D-HD hastalarına, 1.3-4 g/gün UZ n-3 ÇDYA’nın trigliseridleri ve LDL kolesterolü (2C) düşürmek ve HDL seviyelerini (2D) yükseltmek için reçete edilebileceğini öneriyoruz.
      5. Erişkin KBH 5D-PD hastalarına, lipid profilini iyileştirmek için 1.3-4 g/gün UZ n-3 ÇDYA reçete edilmesi uygundur (GÖRÜŞ).
      6. Erişkin KBH 3-5 hastalarına,serum trigliserid düzeylerini düşürmek için ~2 g/gün UZ n-3 ÇDYA reçete edilmesini öneriyoruz (2C).
      7. Arterio-venöz (AV) Greft ve Fistül Etkinliği için UZ n-3 PDYA Nutrisyon Desteği
      8. Erişkin KBH 5D-HD, AV greftli (2B) veya fistüllü (2A) hastalarda damar yolu açıklık oranlarını iyileştirmek için, rutin olarak balık yağı reçetelememeyi öneriyoruz.
      9. Böbrek Allograft Sağkalımı için UZ n-3 ÇDYA Nutrisyon Desteği
      10. Erişkin renal transplant hastalarında, rejeksiyon ataklarının sayısını azaltmak veya greft sağkalımını iyileştirmek için, rutin olarak UZ n-3 PDYA reçetelememenizi öneririz (2D).
  5. Öneri 5 : Mikrobesinler
    1. Genel Kılavuza İlişkin Açıklamalar
        Diyetle Mikrobesin alımı
      1. Erişkin KBH 3-5D veya renal transplant hastalarında, beslenme uzmanının veya uluslararası bir muadili tarafından, tüm vitamin ve minerallerin yeterli ölçüde alımını sağlayacak şekilde bir diyetin yenilmesini teşvik etmesi uygundur (GÖRÜŞ).
      2. Mikrobesin Değerlendirme ve Desteği
      3. Erişkin KBH 3-5D veya renal transplant hastalarında, beslenme uzmanı veya uluslararası bir muadilinin, bir doktor ile yakın işbirliği içinde, diyetle vitamin alımını periyodik olarak değerlendirmesi ve yetersiz vitamin alımı olan bireyler için multivitamin desteğini düşünmesi uygundur (GÖRÜŞ).
      4. Mikrobesin Desteği, Diyaliz
      5. Erişkin KBH 5D hastalarında, sürekli olarak yetersiz beslenme alımı olanlar için, suda çözünen tüm vitaminler dahil multivitaminler ve mikrobesin eksikliklerini önlemek veya tedavi etmek için gerekli eser elementler ile takviye düşünmek uygundur (GÖRÜŞ).
    2. Folik Asit İçin Açıklamalar
        Hiperhomosisteinemi İçin Folik Asit Desteği
      1. Erişkin KBH 3-5D veya renal transplant hastalarında, böbrek hastalığı ile ilişkili hiperhomosisteinemisi olan kişilerde, advers kardiyovasküler sonuçlarda azalma olduğunu gösteren hiçbir kanıt olmadığı için, rutin olarak folatı, B kompleksi ile veya tek başına desteklememenizi tavsiye ederiz (1A).
      2. Folik Asit Eksikliği ve Yetersizliği için Folik Asit Desteği
      3. Erişkin KBH 1-5D (2B) veya renal transplant hastalarında (GÖRÜŞ), folat veya vitamin B12 eksikliğini / yetersizliğini klinik belirti ve semptomlara göre düzeltmek için folat, B12 vitamini ve/veya B kompleksi takviyesi reçetelemeyi öneriyoruz (2B).
    3. Vitamin C için Açıklamalar
        Vitamin C Desteği
      1. Erişkin KBH 1-5D veya renal transplant hastalarında, C vitamini eksikliği riski taşıyanlarda erkekler için en az 90 mg/gün ve kadınlar için 75 mg/gün takviyeyi tavsiye etmek uygundur (GÖRÜŞ).
    4. Vitamin D için Açıklamalar
        D Vitamini Eksikliği ve Yetersizliği için D Vitamini Desteği
      1. Erişkin KBH 1-5D (2C) veya renal transplant hastalarında (GÖRÜŞ), 25-hidroksivitamin D (25 (OH) D) eksikliğini/yetersizliğini düzeltmek için kolekalsiferol veya ergokalsiferol şeklinde D vitamini takviyesi verilmesini öneriyoruz.
      2. Proteinüride D Vitamini Desteği
      3. Erişkin nefrotik düzeyde proteinürisi olan KBH 1-5 hastalarına, kolekalsiferol, ergokalsiferol veya diğer güvenli ve etkili 25 (OH) D öncüllerinin takviyesinin düşünülmesi uygundur (GÖRÜŞ).
    5. Vitamin A ve E için Açıklamalar
        Vitamin A ve E Desteği ve Toksitesi
      1. Erişkin KBH 5D-HD veya KBH 5D-PD hastalarına, vitamin toksisite potansiyeli nedeniyle rutin olarak A veya E vitamini takviyesi yapmamak uygundur. Bununla birlikte, takviye gerekli olan hastalarda, aşırı dozlardan kaçınmak için özen gösterilmeli ve hastalar toksisite açısından izlenmelidir (GÖRÜŞ).
    6. Vitamin K için Açıklamalar
        Antikoagülan Tedavi ve Vitamin K Desteği
      1. Erişkin KBH 1-5D veya renal transplant hastalarında, K vitamini aktivitesini inhibe ettiği bilinen antikoagülan ilaçlar (örn. warfarin bileşikleri) alan hastaların K vitamini takviyeleri almaması uygundur (GÖRÜŞ).
    7. Eser Minerallere İlişkin Açıklamalar–Selenyum ve Çinko desteği
      1. Erişkin KBH 1-5D hastalarında, beslenme, inflamasyon veya mikrobesin durumunu iyileştirdiğine dair çok az kanıt olduğu için rutin olarak selenyum veya çinkoyu takviye etmemeyi öneriyoruz (2C).

  6. Öneri 6: Elektrolitler
    1. Asit Yüküne İlişkin Açıklamalar
        Net Asit Üretiminin Diyetle Yönetimi
      1. Erişkin KBH 1-4 hastalarında, rezidüel renal fonksiyondaki azalma oranını düşürmek için, diyetle meyve ve sebzelerin alımını artırarak net asit üretimini azaltmayı öneriyoruz (2C).
      2. Bikarbonat Devamlılığı
      3. Erişkin KBH 3-5D hastalarında, rezidüel renal fonksiyondaki azalma oranını düşürmek için, artan bikarbonat veya sitrik asit/sodyum sitrat solüsyonu takviyesi yoluyla net asit üretiminin azaltılmasını tavsiye ediyoruz (1C).
      4. Erişkin KBH 3-5D hastalarında, serum bikarbonat düzeylerinin 24-26 mmol/L'de muhafaza edilmesi uygundur (GÖRÜŞ).
    2. Kalsiyuma İlişkin Açıklamalar
        Total Kalsiyum Alımı
      1. Erişkin KBH 3-4 hastalarında, aktif D vitamini analoglarını almadıklarında, nötr kalsiyum dengesini korumak için (diyetteki kalsiyum, kalsiyum takviyesi ve kalsiyum bazlı fosfor bağlayıcılar dahil) toplam 800-1000 mg/gün elemental kalsiyum alımının reçete edilmesini öneriyoruz (2B).
      2. Erişkin KBH 5D hastalarında, hiperkalsemi veya aşırı kalsiyum yüklenmesini önlemek için kalsiyum alımını; D vitamini analogları ve kalsimimetiklerin eş zamanlı kullanımı dikkate alınarak ayarlamak uygundur (GÖRÜŞ).
    3. Fosfora İlişkin Açıklamalar
        Diyet Fosfat Miktarı
      1. Erişkin KBH 3-5D hastalarında, serum fosfat seviyelerini normal aralıkta tutmak için diyetle fosfor alımının ayarlanmasını tavsiye ederiz (1B).
      2. Diyet Fosfat Kaynağı
      3. Erişkin KBH 1-5D veya renal transplant hastalarında, fosfor kısıtlama işlemi hakkında karar verirken, fosfor kaynaklarının (örn. hayvan, sebze, katkı maddeleri) biyoyararlanımını dikkate almak uygundur (GÖRÜŞ).
      4. Hipofosfatemide fosfor alımı
      5. Erişkin hipofosfatemili renal transplant hastalarında, serum fosfatını yükseltmek için yüksek fosfor alımını (diyet veya takviyeleri) reçete etmeyi düşünmek uygundur (GÖRÜŞ)
    4. Potasyuma İlişkin Açıklamalar
        Diyet Potasyum Miktarı
      1. Erişkin KBH 3-5D veya renal transplant hastalarında, serum potasyumunu normal aralıkta tutmak için diyetle potasyum alımını ayarlamak uygundur (GÖRÜŞ).
      2. Hipokalemi veya Hiperkalemi İçin Diyetle veya Takviye Edicilerle Potasyum Alımı
      3. Erişkin KBH 3-5D (2D) veya renal transplant hastalarında (GÖRÜŞ) hiperkalemi veya hipokalemi durumunda, diyetle veya takviye edicilerle potasyum alımının, hastanın bireysel ihtiyaçlarına ve klinisyenin kararına göre belirlenmesini öneriyoruz.
    5. Sodyuma İlişkin Açıklamalar
        Sodyum Alımı ve Kan Basıncı
      1. Erişkin KBH 3-5 (1B), KBH 5D (1C), veya renal transplant hastalarında (1C), kan basıncını düşürmek ve hacim kontrolünü iyileştirmek için sodyum alımını, 100 mmol/gün (veya <2,3 g/gün) ile sınırlandırmanızı tavsiye ederiz.
      2. Sodyum Alımı ve Proteinüri
      3. Erişkin KBH 3-5 hastalarında proteinüriyi azaltmak için, mevcut farmakolojik müdahalelerle sinerjik olarak, sodyum alımının 100 mmol/gün (veya <2.3 g/gün) ile sınırlandırılmasını öneriyoruz (2A)
      4. Sodyum Alımı ve Vücut Kuru Ağırlığı
      5. Erişkin KBH 3-5D hastalarında, daha iyi hacim kontrolü ve istenen vücut ağırlığını elde etmek için, diyetle alınan sodyum alımının azaltılmasını, yardımcı bir yaşam tarzı değiştirme stratejisi olarak öneriyoruz (2B).
      6. Hazırlayanlar: Doç.Dr.Ebru GÖK OĞUZ, Doç.Dr. Özkan GÜNGÖR, Prof.Dr.Sena ULU,27.08.2020

        (Ikizler TA, Burrowes JD, Byham-Gray LD, Campbell KL, Carrero JJ, Chan W, Fouque D, Friedman AN, Ghaddar S, Goldstein-Fuchs DJ, Kaysen GA, Kopple JD, Teta D, Yee-Moon Wang A, Cuppari L. KDOQI Clinical Practice Guideline for Nutrition in CKD: 2020 Update. Am J Kidney Dis. 2020 Sep;76(3S1):S1-S107.)

www.nefroloji.org.tr @TurkNefro
@NefrolojiKongre
@TurkNefroloji
@NefrolojiKongresi
@turknefrolojidernegi NefrolojiTV